นิทรรศการเตาเผา (จำลอง) และเครื่องเคลือบบุรีรัมย์

นิทรรศการเตาเผา (จำลอง) และเครื่องเคลือบบุรีรัมย์

เตาเผา (จำลอง) และเครื่องเคลือบบุรีรัมย์

อดีต เมื่อประมาณกว่าพันปี  จังหวัดบุรีรัมย์เคยเป็นแหล่งอุตสาหกรรมผลิตเครื่องปั้นดินเผาชนิดที่เคลือบสีน้ำตาลดำ สีเขียวอมฟ้า ฯลฯ แหล่งใหญ่ที่สุดและมีอยู่แห่งเดียวในประเทศไทยในช่วงเวลาเดียวกันนี้ โดยเฉพาะในเขตพื้นที่อำเภอกระสัง อำเภอบ้านกรวด และอำเภอละหานทราย เท่าที่สำรวจพบขณะนี้มีจำนวนมากกว่า 200 เตา สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ผลิตออกจากแหล่งเครื่องเคลือบบุรีรัมย์ มีทั้งที่เป็นภาชนะที่ใช้ในชีวิตประจำวัน  ส่วนประกอบสถาปัตยกรรม ตลอดจนสิ่งของที่ใช้ในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนาและมีรูปแบบต่างๆ หลายรูปแบบ.

 

  • เตาเผาในจังหวัดบุรีรัมย์

    เตาเผาในจังหวัดบุรีรัมย์

    เตาเผาในจังหวัดบุรีรัมย์ เป็นเตาเผาที่ก่อด้วยดินดิบ เป็นแบบเตาระบายความร้อนในแนวนอนหรือเฉียงขึ้น (Cross draft Kiln) นิยมสร้างอยู่บนเนินดินธรรมชาติ

    อ่านต่อ

  • เครื่องเคลือบดินเผาบุรีรัมย์

    เครื่องเคลือบดินเผาบุรีรัมย์

    เครื่องเคลือบดินเผาจากเตา ซึ่งพบในอำเภอบ้านกรวดและอำเภออื่นๆ ในจังหวัดบุรีรัมย์ มีอายุระหว่างพุทธศตวรรษที่ 15 – 19

    อ่านต่อ

  • บ้านกรวดกับสุโขทัย

    บ้านกรวดกับสุโขทัย

    สิ่งที่น่าสังเกตประการหนึ่งของเครื่องปั้นดินเผาบ้านกรวดกับของสุโขทัยเมื่อยังกำหนดอายุของเตาสุโขทัยลงไปแน่นอนไม่ได้

    อ่านต่อ


เครื่องปั้นดินเผา และเครื่องเคลือบ จังหวัดบุรีรัมย์

เครื่องถ้วยบุรีรัมย์

เครื่องถ้วยบุรีรัมย์ เป็นคำเรียกเครื่องปั้นดินเผาเคลือบและไม่เคลือบที่ผลิตเป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่จากแหล่งเตาเผาโบราณในจังหวัดบุรีรัมย์ ปัจจุบันพบว่ามีแหล่งเตาเผาโบราณเกือบทุกอำเภอโดยมีแหล่งที่สำคัญคือ ที่อำเภอบ้านกรวด และอำเภอละหานทราย มีการผลิตทั้งเครื่องปั้นดินเผาไม่เคลือบและเครื่องปั้นดินเผาเคลือบสีเขียนน้ำแตงกวา (เขียวใสมาก) และเคลือบสีน้ำตาลในทุกระดับสี คือ ตั้งแต่น้ำตาลอ่อน หรือน้ำตาลสีทอง น้ำตาลอมเขียว(สีมะกอก) และน้ำตาลดำ โดยผลติทั้งภาชนะใช้สอย เช่น ชาม ไห กระปุก เป็นต้น และเครื่องประดับอาคารสถาปัตยกรรม เช่น กระเบื้องมุงหลังคา และบราลี รวมทั้งนิยมทำรูปสัตว์ต่าง ๆ สำหรับภาชนะนั้นมีรูปทรงต่าง ๆ กัน แต่รูปแบบที่เป็นเอกลักษณ์ของเตาบุรีรัมย์ คือ กระปุกรูปกลมแบน และไหเท้าช้า (ไหที่มีเชิงสูงตัน)

นอกจากนี้บางยุคจะนิยมการตกแต่งเป็นพิเศษนอกจากการเขียนลายด้วยวิธีขูด ขีด และปั้นติด ด้วยการเคลือบผสมสองสี คือ ส่วนตัวภาชนะเคลือบด้วยสีน้ำตาล และส่วนคอถึงขอบปาก เคลือบด้วยสีเขียวน้ำแตงกวา โดยมีเตาเผาที่ก่อด้วยดินซึ่งมีโครงเตาทำด้วยไม้ไผ่ และใช้กี๋รองภาชนะเวลาเข้าเผา เป็นรูปกระสุนดิน อันเป็นเทคนิคที่คล้ายกับเทคนิคของจีนในสมัยราชวงศ์ถัง และสมัยห้าราชวงศ์ (พุทธศตวรรษที่ ๑๑ – ๑๕) เป็นอย่างมาก

จากการที่บุรีรัมย์ในสมัยโบราณ มีความสัมพันธ์กับอาณาจักรสุโขทัย จึงทำให้น่าคิดว่า เครื่องถ้วยเตาบุรีรัมย์ได้มีอิทธิพลต่อการให้รูปแบบแก่เครื่องถ้วยสังคโลกในรุ่นแรก ๆ และหลังฐานที่เด่นชัดถึงความสัมพันธ์อีกอย่างหนึ่ง คือ การพบเครื่องถ้วยสังคโลก ทั้งกระปุกและชามเคลือบสีเขียวไข่กา กับไหเคลือบสีน้ำตาลในแหล่งชุมชนโบราณของบุรีรัมย์ด้วย.

  • null

    ชามเคลือบสีเขียวน้ำแตงกวา

    จากแหล่งเตาเผาในจังหวัดบุรีรัมย์ พุทธศตวรรษที่ ๑๕ – ๑๖

  • null

    ไหเคลือบสีน้ำตาล ประดับรูปหัวช้าง

    จากแหล่งเตาเผาในจังหวัดบุรีรัมย์ พุทธศตวรรษที่ ๑๖ – ๑๗

  • null

    ไหเท้าช้าง เคลือบสีน้ำตาล

    จากแหล่งเตาเผาในจังหวัดบุรีรัมย์ พุทธศตวรรษที่ ๑๖ – ๑๗

  • null

    กระปุกและตลับเคลือบสีเขียวน้ำแตงกวา

    จากแหล่งเตาเผาในจังหวัดบุรีรัมย์ พุทธศตวรรษที่ ๑๕ – ๑๖

จังหวัดบุรีรัมย์เป็นดินแดนที่มีความเจริญรุ่งเรืองมาแต่อดีตอันยาวไกล ตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๑ เป็นอย่างช้า และมีความเจริญสูงสุด ระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๖ – ๑๘ ทั้งมีความสัมพันธ์กับดินแดนที่ห่างไกลคือ อินเดียและจีน ซึ่งสามารถศึกษาได้จากหลักฐานทั้งด้านศาสนสถานและงานศิลปกรรม สำหรับความสัมพันธ์กับดินแดนใกล้เคียง จะเห็นว่านอกจากดินแดนแห่งเมืองพระนคร (ขอม) แล้ว บุรีรัมย์ยังได้มีความสัมพันธ์กับอาณาจักรสุโขทัย ในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๑๘ – ๑๘ และต่อมาในพุทธศตวรรษที่ 20 เป็นต้นมา ก็อยู่ร่วมกับอาณาจักรศรีอยุธยา

จากการสำรวจพบว่า ในเรื่องความสัมพันธ์กับจีนนั้น น่าจะมีการติดต่อค้าขายกันมาตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒ – ๑๓ เป็นต้นมา ทั้งนี้เพราะได้พบกระปุกเคลือบสีเขียวสมัยราชวงศ์ถัง (พุทธศตวรรษที่ ๑๑ – ๑๔) พบเครื่องถ้วยเคลือบสีขาว และเครื่องถ้วยเคลือบสีเขียวไข่กา (เซลาดอน) จากมณฑลฝูเจี้ยน มณฑลกวั่นตง และมณฑลเจ้อเจียง ในสมัยราชวศ์สุ้ง มณฑลเกียงซี และมณฑลฝูเจี้ยน สมัยราชวงศ์หมิง ตามแหล่งชุมชนโบราณและแห่งโบราณสถาน ด้วย

  • null

    ตลับ เคลือบสีขาว

    จีน ราชวงศ์หยวน พุทธศตวรรษที่ ๑๘ จากมณฑลฝูเจี้ยน

  • null

    ตลับเคลือบสีขาว สำหรับใส่เครื่องหอมใช้ในพิธีกรรม

    จีน ราชวงศ์สุ้ง พุทธศตวรรษที่ ๑๒ – ๑๓ จากฝูเจี้ยน

  • null

    ขวดสีขาวลายดอกไม้

    จีน ราชวงศ์หยวน พุทธศตวรรษที่ ๑๘ – ๑๙ จากเตาเผาในมณฑลฝูเจี้ยน

  • null

    จานเคลือบสีเขียวลายกลีบบัว

    จีน ราชวงศ์สุ้ง พุทธศตวรรษที่ ๑๗ – ๑๘ จากมณฑลกว้างตุ้ง

  • null

    กระปุกสองหู เคลือบสีเขียวใส

    จีน ราชวงศ์ถัง พุทธศตวรรษที่ ๑๒ – ๑๔ จากมณฑลกว้างตุ้ง

  • null

    โถเคลือบสีเขียวไข่กา

    จีน ราชวงศ์หยวน พุทธศตวรรษที่ ๑๘ – ๑๙ จากเตาหลงฉวน มณฑลเจ้อเจียง

  • null

    ขวดเคลือบสีขาว

    จีน ราชวงศ์หยวน พุทธศตวรรษที่ ๑๙ จากมณฑลฝูเจี้ยน

  • null

    ตลับเคลือบสีขาว

    จีน ราชวงศ์สุ้ง พุทธศตวรรษที่ ๑๗ – ๑๘ จากเตาในมณฑลฝูเจี้ยน

โถและกระปุกเคลือบสีน้ำตาลแบบต่าง ๆ จากแหล่งเตาเผาในจังหวัดบุรีรัมย์

พุทธศตวรรษที่ ๑๗ – ๑๘

Brown glazed jars, from Kilnsites in Buriram 12th – 13th Centuries.

LRM_EXPORT_11477959078288_20181116_123815862
LRM_EXPORT_11443636148736_20181116_123741539

กระปุกเคลือบสีน้ำตาล จากแหล่งเตาเผาจังหวัดบุรีรัมย์ (คุณสุภาพ เศวตวงศ์ มอบให้)

พุทธศตวรรษที่ ๑๖ – ๑๘

Brown glazed jars. from Buriram Kin, 11th – 13th Centuries,

LRM_EXPORT_11846653185486_20181116_124424556
LRM_EXPORT_11810845850819_20181116_124348749

Gallary

LRM_EXPORT_12487777737720_20181116_125505681
LRM_EXPORT_11477959078288_20181116_123815862
2018-06-25 08.31.00